Kitabın ardından

Bu kitap bir roman değil, bir kurgu değil. Babasını kanserden kaybetmiş birinin, sürecin içinde yaşadıklarını olduğu gibi yazdığı bir anlatı. Ne eksik ne fazla. Bana göre en çarpıcı yanı da bu abartısızlığı.

Kitabı alırken biraz tereddüt ettim. Okuyabilir miyim, bana iyi gelir mi diye düşündüm. Kayıp yaşadıktan sonra, ölümle ilgili metinlerin insanda neyi tetikleyeceğini kestirmek zor oluyor. Tüm cesaretimi toparlayıp okudum ve korktuğum gibi olmadı. Aksine, kitap bana çok duygudaş geldi; yaşananlar fazlasıyla tanıdıktı.

Bu illet hastalığın seyri ve sonu, o süreçte gerek hastanın gerekse yakınlarının yaşadıkları öyle iyi anlatılmış ki… İnsan, yasını yaşarken benzer hatta aynı duyguları yaşamış bir yazarla karşılaşınca çok karmaşık ama bir o kadar da tanıdık hisler duyuyor. Aynı hastalık, benzer endişeler, benzer korkular… Bu kitabın, benzer deneyimlerden geçen okurlar için duygusal olacağı kesin.

Gospodinov, Bahçıvan ve Ölüm’de babasına konan ileri evre ve yayılmış kanser teşhisinden sonra geçen son ayları anlatıyor. Hikâye, yazarın babasıyla geçmişteki anılarından başlayıp, gelecekteki yokluğuna kadar uzanıyor. Kitap bir yandan hastalık sürecini, bir yandan da yas hâlini taşıyor.

Yasın sessizliğini kelimelere dökmek bu kadar kibar ve incelikli anlatılabilirdi. Bir babanın yokluğu yüksek sesle anlatılan bir şey değil; insanın içine işleyen, sessiz bir sızı gibi. Her hatırlayışta hem geçmişe hem acıya götüren bir his.

Babasının sık sık söylediği “Korkacak bir şey yok” cümlesi basit gibi duran ama içinde çok şey barındıran bir cümle… Ölümle burun buruna olanın, geride kalanı teselli etmeye çalışması. Babamla yaşadığımız süreçte beni en çok yaralayan şey de buydu.

Yazarın anlatısında değindiği kültürel olgular da çok tanıdık. Bulgar toplumuyla, özellikle bizim jenerasyonun ebeveynleri arasında benzerlikler görmek mümkün. Babaların sevgiyi göstermekte zorlanması mesela… Sessiz ama derin bağlar. Bu kitap beni yormadı. Aksine, “yalnız değilim” hissi verdi.