Vefa sadece bir semt ismi midir?

Vefa kelimesi Arapça “vfy” kökünden gelir ve vefat kelimesiyle aynı kökü taşır. Arapça’dan dilimize geçmiş bu iki kelimeden vefa, sözünü tutmak, borcuna sadık olmak, yerine getirmek demektir. Vefat ise “emaneti teslim etmek, sözünü tamamlamak” anlamı taşır. 

TDK ise vefayı şöyle tanımlar: “Sözüne bağlı kalmak. Kadir kıymet bilmek. Dostluğa önem vermek.”

Kimine göre vefa; insana, doğaya, sokak hayvanına, yaratılmış her canlıya değer vermektir. Kimine göre sözünün eri olmaktır. Kimine göreyse… hiçbir şey ifade etmez. Çünkü bazıları vefayı hiç bilmez — ya da öğrenmeye niyeti yoktur.

Dostlukların, yaşanmışlıkların, emek verilen ilişkilerin kıymetini bilenlere vefakâr deriz. “Bir kahvenin kırk yıl hatırı vardır.” sözü bile vefanın ta kendisidir. Ahde vefa ise — belki yeni nesil sadece Tarkan’ın albümünden hatırlıyordur — verilen sözden dönmemek demektir. Vefanın tam tersi ise eski metinlerde bivefa olarak geçse de biz günlük hayatta vefasız demeyi tercih ederiz.

Sanırım bugün biraz da bu olumsuz tarafından yani vefasızlıktan bahsetmek istiyorum.

Vefasızlık Neden Artıyor?

Son yıllarda gerek arkadaşlıklarda, gerek iş hayatında, gerek akrabalık ilişkilerinde gözlemlediğim bir şey var:

“Emek” artık hatırlanmıyor. İnsanlar yine, yeniyi, hızlı olanı tercih ediyor.

Birlikte geçirilen zamanların değeri, yapılan fedakârlıklar, kahvelerin hatırı, birikmiş anılar… Hepsi o yeni gelen bir mesajla, bir “işim çıktı” bahanesiyle, bir ‘görüldü’ ile buharlaşıyor. Vefalı insan denince benim aklıma; yapılan iyiliği unutmayan,verdiği sözü tutan, yarı yolda bırakmayan, “nasıl olsa bugün lazım değil” diye ilişkileri ertelemeyen insanlar geliyor. Ama modern hayat bize başka bir şey öğretiyor: “İşine yaradığında ara.’ ‘Kullan — işin bitince bırak’ dönemi yaşıyoruz sanki.

Her geçen gün daha da bireyselleşiyoruz. Kalabalıklar içinde yalnızlaşıyoruz. Sohbetler yüzeysel, ilişkiler geçici, bağlar kırılgan…

Vefa böyle bir zamanda sadece İstanbul’da bir semt adı gibi duruyor.

Vefasızlığın insanı içten içe yaralayan tarafı

Türkülerde, şiirlerde, şarkılarda hep bu duyguya rastlarız. Çünkü vefa özlenir, yokluğu acıtır. Birine değer verirken karşılık görmemek, bir anda unutulmak ya da yokmuş gibi davranılmak…

Vefa deyince sizin de ilk aklınıza Aşık Veysel’in “Benim sadık yarim kara topraktır.” şarkısı gelmiyor mu? Ya da Cenap Şahabettin’in kalemine yansımış “En vefakâr dostumuz gölgemizdir; o da yoldaşlık etmek için güneşli havayı bekler.” sözleri.. “Bunca vefasızlıktan sonra bazıları değer kaybetti gönlümde; kaça deseler, hiçe sayarım.” diyenÖzdemir Asaf karşılaştığı vefasızlığı nasıl da güzel tarif etmiş. 

Ne kadar doğru, değil mi? Vefasızlık insanın içindeki bir kapıyı kapatıyor — gürültüsüz ama kesin.

Vefasızlık bir tür “ilişki ölümü” müdür?

Başta söylediğimiz kelime köküne dönelim: vefa ve vefat.

İkisi de “tamamlamak” anlamına dayanıyor.

Peki o zaman şöyle diyebilir miyiz?

Bir insan bize vefasızlık ettiğinde, o kişi bizim için “vefat eder”. Artık yoktur. Hikâyesi kapanmıştır.

Kim bilir… belki de ilişkiler insanların değil, vefanın olduğu yerde yaşar.

Sen ne düşünüyorsun?

• Vefa senin için ne ifade ediyor?

• Hiç vefasızlık yaşayıp “artık bitti” dediğin bir an oldu mu?

• Sence ilişkiler emekle mi yürür, yoksa hatırlanmakla mı?

Yorumlarınız merak ediyorum. Çünkü konuşmadıkça, unuttukça vefa gerçekten sadece bir semt adı olarak kalacak.